Hengstenkeuring: zo werkt het in Nederland

Wat is een hengstenkeuring precies?

Bij een hengstenkeuring beoordeelt een stamboek of een hengst voldoende kwaliteit heeft om als dekhengst te worden ingezet. In Nederland organiseren stamboeken zoals het KWPN, het NRPS en het Friesian Horse Association jaarlijks dit soort keuringen. Het doel is het bewaken van de fokkerijkwaliteit: alleen hengsten die voldoen aan de gestelde eisen mogen nakomelingen registreren binnen het stamboek. Zonder goedkeuring mag een hengst technisch gezien nog wel dekken, maar de veulens komen dan niet in aanmerking voor registratie als volbloed stamboekdier. Dat heeft directe gevolgen voor de waarde en verkoopbaarheid van de nakomelingen.

De stappen van het keuringsproces

Een keuring verloopt doorgaans in meerdere fasen. Niet elke hengst haalt alle rondes.

• Voorselectie op basis van exterieur en afstamming (dag 1)
• Vrij springen of bewegingsonderzoek in vrijheid (dag 1 of 2)
• Veterinair onderzoek: röntgenfoto's, bloedonderzoek en sportiviteitstest
• Verrichtingsonderzoek of hengstentest over 50 tot 70 dagen
• Definitieve goedkeuring en inschrijving in het dekhengstregister

Exterieur en beweging: de eerste filter

De jury beoordeelt het exterieur aan de hand van vaste criteria: correctheid van het fundament, bouw, type en rasechtheid. Daarna volgt de beweging, zowel aan de hand als in vrijheid. Bij het KWPN-springpaard tellen kracht en techniek boven de sprong zwaar mee; bij een dressuurhengst kijkt de jury naar de kwaliteit van de drie basisgangen. Een hengst scoort per onderdeel een cijfer van 5 tot 10. Een gemiddelde onder de 7,5 betekent in de meeste gevallen dat de hengst niet doorgaat naar de volgende ronde. Van de aangemelde hengsten bij de KWPN-voorkeuring in Den Bosch haalt gemiddeld zo'n 30 tot 40 procent de eerste dag.

Het veterinair onderzoek in detail

Het veterinair gedeelte is een harde eis. Röntgenfoto's van gewrichten en wervelkolom worden beoordeeld op osteochondrose (OC) en andere afwijkingen. De drempelwaarden verschillen per stamboek. Het KWPN hanteert een puntensysteem waarbij ernstige afwijkingen direct leiden tot afkeuring, minder ernstige afwijkingen tot een aantekening. Naast röntgenonderzoek worden hengsten getest op erfelijke aandoeningen die relevant zijn voor het ras, zoals WFFS bij warmbloeds. Een positief DNA-resultaat voor WFFS-dragerschap leidt niet automatisch tot afkeuring, maar moet wel worden vermeld in het dekhengstregister.

Hengstentest: presteren onder druk

De hengstentest of het verrichtingsonderzoek duurt vijf tot tien weken en vindt plaats op een centraal aangewezen locatie, zoals Ermelo voor het KWPN. Hengsten worden er ingestald, getraind en dagelijks beoordeeld op rij-eigenschappen, karakter en werkwilligheid. Naast de sportieve component telt ook het gedrag mee: een hengst die moeilijk te hanteren is of weinig samenwerking toont, scoort lager op de onderdelen 'rideability' en karakter. Aan het einde van de test ontvangen eigenaren een gedetailleerd rapport met cijfers per deelaspect. Dit rapport is waardevol voor je fokkerijbeslissingen en je kunt het eenvoudig bewaren in het paardendossier van EquiSight.

Kosten en praktische voorbereiding

De kosten voor aanmelding en keuring lopen uiteen per stamboek, maar reken op een instapbedrag van minimaal 300 tot 600 euro voor de voorselectie. De hengstentest kost al snel 3.000 tot 5.000 euro, inclusief stalling, training en begeleiding. Voorbereiding begint maanden van tevoren.

• Zorg dat het stamboekpaspoort en DNA-afstamming up-to-date zijn
• Plan vaccinaties en ontworming op tijd, zodat de hengst veterinair fit is
• Train het vrijspringen minstens acht weken voor de keuring
• Laat vooraf een röntgenserie maken door een erkende dierenarts
• Gebruik de EquiSight-agenda om alle keuringsdata en deadlines bij te houden

Wat betekent goedkeuring in de praktijk?

Een goedgekeurde hengst mag nakomelingen laten registreren als volbloed stamboekdier, wat de marktwaarde van veulens direct verhoogt. Afhankelijk van de goedkeuringsstatus — voorlopig, definitief of met sterren — gelden er soms aanvullende verplichtingen, zoals het aanleveren van nakomeling-informatie. In EquiSight kun je via EquiCoach snel opzoeken welke aanvullende eisen jouw specifieke stamboek stelt na goedkeuring, en hoe je nakomelingenadministratie bijhoudt zonder iets over het hoofd te zien.