Mennen tweespan: zo bouw je een solide basis

Wat is een tweespan precies?

Een tweespan bestaat uit twee paarden die naast elkaar voor een rijtuig of menkoets gespannen zijn. De linkerhelft heet de 'naarhand' (of bijhand), de rechterhelft de 'afhand'. Beide paarden moeten in gelijke pas lopen, dezelfde houding aannemen en gelijktijdig reageren op de hulpen van de menner. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk vraagt het veel tijd om twee individuele paarden als eenheid te laten functioneren. Ervaren menners adviseren om te beginnen met twee paarden die qua type, temperament en stap dicht bij elkaar liggen. Een verschil van meer dan 5 centimeter in stokmaat geeft al problemen met de balans van het tuig.

Teugels vasthouden: de grondbeginselen

De teugeltechniek bij mennen verschilt fundamenteel van rijden. Je houdt in totaal vier teugels: twee voor het linker paard en twee voor het rechter paard. De meest gebruikte grepen zijn de Achenbach-methode en de Fillis-methode, waarbij Achenbach in Nederland het meest gangbaar is in de wedstrijdsport. Bij Achenbach houd je de teugels in de linkerhand, met de buitenteugels onder de binnenteugels, en gebruik je de rechterhand als hulphand om te bijsturen. Het duurt gemiddeld 3 tot 6 maanden van consistent oefenen voor de grip automatisch zit.

Uitrusting die je nodig hebt

• Een goed passend tweespan-tuig, afgesteld op beide paarden individueel
• Een homologeerde menkoets of trainingskar (controleer het gewicht: minstens 300 kg voor wedstrijden)
• Zwepen met de juiste lengte — doorgaans 180 tot 220 cm voor een tweespan
• Remmende tuigonderdelen zoals borstkruis en boomriemen op maat
• Veiligheidsvest en goedgekeurde menhelm (NEN-EN 1384 of vergelijkbaar)

De eerste weken: stap voor stap opbouwen

Begin de eerste twee weken met lange lijnen voordat je de paarden voor de koets spant. Laat ze wennen aan het naast elkaar lopen, het geluid van de koets en de aanraking van de tuigage. Span ze dan voor het eerst aan een lichte trainingskar, niet langer dan 20 minuten per sessie. Werk in een afgesloten baan of wei zonder afleiding. Noteer elke sessie in het paardendossier van EquiSight: hoe reageerden de paarden, was er verschil in spanning of pas? Die informatie is onmisbaar als je later patronen wilt herkennen of een instructeur wil inschakelen.

Veelgemaakte fouten bij beginners

• Te snel naar buiten gaan voordat de paarden gewend zijn aan het tuig en de koets
• De teugels te los of te strak houden — beide paarden hebben een gelijkmatige verbinding nodig
• Vergeten dat elk paard zijn eigen training nodig blijft als enkelvoudig paard
• De zweep niet actief genoeg gebruiken als derde hulp naast de teugels en stem
• Geen warming-up inplannen: paarden moeten los bewegen voor ze voor de koets gespannen worden

Voorbereiding op wedstrijden

De instapklasse bij tweespan-wedstrijden in Nederland is klasse B, met een dressuurproef, een marathonparcours en een vaardigheidsparcours. Voor klasse B worden paarden gekeurd op gelijkmatigheid van pas, gehoorzaamheid en presentatie van het span. Schrijf je minstens acht weken voor een wedstrijd in — populaire evenementen zoals de Nationale Menkampioenschappen zijn snel vol. Gebruik de EquiSight-agenda om trainingen, veterinaire controles en inschrijfdeadlines bij te houden. Zorg ook dat de paspoorten en vaccinatieregistraties actueel zijn: controleurs checken die bij aankomst standaard.

• Klasse B: dressuur, marathon tot 12 km, vaardigheidsparcours
• Verplichte keuringsdocumenten: paspoorten, vaccinaties (influenza binnen 6 maanden)
• Rijtuig wordt gewogen en gecontroleerd op veiligheid bij aankomst
• Minimale leeftijd paarden voor wedstrijddeelname: 4 jaar

Professionele begeleiding loont

Mennen leer je niet uit een boek alleen. Zoek een erkende meninstructeur via de KNHS of neem deel aan een tweespan-clinic. Een goede instructeur corrigeert je teugelpositie, helpt je de paarden gelijker te stellen en geeft feedback die je zelf vanuit de bok niet kunt zien. Heb je een specifieke vraag buiten kantooruren? EquiCoach kan je direct antwoord geven op vragen over tuigafstelling, trainingsopbouw of wedstrijdregels — handig als je midden in een trainingsweek zit.