Mestplan voor je stal: regels en vergunningen

Waarom een mestplan verplicht is

Paardenhouderijen vallen onder de mestwetgeving omdat paardemest een stikstof- en fosfaathoudende stof is. Zodra je meer dan drie paarden houdt, ben je in veel gemeenten verplicht om bij te houden hoeveel mest je produceert en hoe je die afvoert of gebruikt. Een mestplan is daarvoor het centrale document. Het laat zien wat de mestproductie per jaar is, waar de mest wordt opgeslagen en wie de mest afneemt. Gemeenten en de NVWA kunnen dit plan opvragen tijdens een controle. Heb je een vergunning nodig voor uitbreiding van je stal? Dan is een actueel mestplan vrijwel altijd een vereist bijlage.

Mestproductie per paard berekenen

De mestproductie per paard hangt af van het gewicht, het rantsoen en de hoeveelheid stro of zaagsel in de box. RVO hanteert als forfaitaire norm circa 7.000 kilogram mest per volwassen paard per jaar. Pony's tellen lager mee, vaak rond 3.000 kilogram. Voor een stal met vijf volwassen paarden betekent dit een totale jaarproductie van ongeveer 35.000 kilogram, ofwel 35 ton. Dit getal gebruik je in je mestplan én bij het bepalen of je mestopslag groot genoeg is. Stem de berekening altijd af op de werkelijke situatie in je stal.

Opslagcapaciteit: minimaal zes maanden

De wet schrijft voor dat je voldoende opslagcapaciteit hebt voor minimaal zes maanden mestproductie. Voor vijf paarden met een productie van 35 ton per jaar betekent dit een mestopslag van minstens 17,5 ton. Een mestcontainer of -put moet vloeistofdicht zijn en mag niet te dicht op de erfgrens, watergang of woning staan. De exacte afstandseisen staan in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), dat per 2024 de opvolger is van het Activiteitenbesluit. Controleer bij je gemeente of lokale aanvullende regels gelden.

Vergunningplicht: wanneer heb je er een nodig?

Niet elke stal heeft een omgevingsvergunning nodig, maar er zijn duidelijke grenzen. Check de volgende situaties:

• Meer dan 50 paarden: vaak vergunningplichtig als intensief veehouderijbedrijf
• Bouw of uitbreiding van een mestopslag groter dan 150 m³: omgevingsvergunning vereist
• Nabijheid van Natura 2000-gebied: AERIUS-berekening voor stikstof verplicht
• Ligging in grondwaterbeschermingsgebied: extra eisen vanuit provincie
• Bedrijfsmatige paardenhouderij (pensionstal, fokkerij): milieumeldingsplicht of -vergunning

Mestafvoer regelen en documenteren

Als je mest afvoert naar een loonwerker, akkerbouwer of mestverwerker, moet je dit goed vastleggen. Voor paardemest geldt geen verplichte weging via een weegsysteem zoals bij rundvee, maar je moet wel kunnen aantonen waar de mest naartoe gaat. Leg leveringsbonnen, facturen of schriftelijke overeenkomsten minstens vijf jaar bewaard. Als je mest op eigen land uitrijdt, gelden de gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat. In 2025 bedraagt de gebruiksnorm voor grasland op zandgrond 170 kg stikstof per hectare per jaar. Rijd nooit mest uit in kwetsbare periodes, zoals bij bevroren grond of zware regen.

Praktische checklist voor je mestplan

• Noteer het aantal paarden, pony's en hun gemiddeld gewicht
• Bereken de jaarlijkse mestproductie met de RVO-normen
• Controleer of je mestopslag voldoet aan de zes-maanden-eis
• Vraag bij je gemeente na of je meldingsplichtig of vergunningplichtig bent
• Leg alle mestafvoer schriftelijk vast en bewaar dit vijf jaar
• Voer een AERIUS-berekening uit als je dicht bij een Natura 2000-gebied zit

EquiSight helpt je bijhouden

In het paardendossier van EquiSight leg je per paard basisgegevens vast zoals gewicht en stalperiode. Combineer dat met de aantekeningen in je agenda om bij te houden wanneer mest is afgevoerd en door wie. EquiCoach kan je helpen bij vragen over berekeningswijzen of om te checken welke regels in jouw situatie van toepassing zijn. Zo houd je je mestadministratie overzichtelijk en ben je altijd klaar voor een controle.