Bloed in urine bij paarden: wat zit erachter?

Hoe ziet hematurie er precies uit?

Normale paardenurine varieert van lichtgeel tot donkergeel en kan door mucoproteïnen licht troebel zijn. Spreek je van hematurie, dan zie je een duidelijk roze, rode of zelfs donkerbruine verkleuring. Let ook op het moment waarop het bloed zichtbaar is: aan het begin van de urinestraal wijst dat eerder op een probleem in de urethra of het voorste deel van de blaas, terwijl bloed door de hele straal heen duidt op een aandoening hoger in de urinewegen, zoals de nieren of blaas. Registreer kleur, tijdstip en frequentie in het paardendossier van EquiSight — die informatie is goud waard voor de dierenarts.

Meest voorkomende oorzaken op een rij

Hieronder staan de oorzaken die dierenartsen in Nederland het vaakst tegenkomen bij paarden met bloed in de urine:

• Blaasontsteking (cystitis): bacteriële infectie, vaker bij merries door de kortere urethra.
• Urinewegstenen (urolithiasis): mineraalafzettingen die het slijmvlies beschadigen; komt voor bij zowel hengsten als ruinen.
• Nierontsteking of nierbeschadiging: kan het gevolg zijn van infectie, toxines (bijv. eikenbladvergiftiging) of langdurig NSAID-gebruik.
• Spierschade (myoglobinurie): na intensieve inspanning of bij azoturie kleurt urine donkerbruin — dit is geen echt bloed maar myoglobine.
• Tumoren: zeldzaam, maar blaas- of niercarcinoom kan optreden bij oudere paarden (>15 jaar).
• Trauma: een val of klap tegen de buikwand kan blaas of urethra beschadigen.

Myoglobinurie: niet hetzelfde als bloed

Een veelgemaakte vergissing is myoglobinurie aanzien voor hematurie. Bij azoturie — ook wel 'tying-up' — breken spiercellen af en lekt het eiwit myoglobine in de urine. De urine ziet er dan donkerbruin of koffiebruin uit, maar bevat geen rode bloedcellen. Je herkent het bijbehorende beeld: het paard is stijf, zweet overmatig en weigert soms te bewegen na een inspanning. Myoglobinurie is een noodsituatie omdat het de nieren snel kan beschadigen. Bel de dierenarts direct en zorg voor water en rust. Met de EquiCoach in EquiSight kun je symptomen beschrijven en snel een eerste inschatting krijgen over de urgentie.

Wanneer direct bellen met de dierenarts?

• De urine is helder rood en er is veel bloed zichtbaar.
• Je paard vertoont kolieksymptomen naast de verkleuring.
• Het paard plast nauwelijks of lijkt pijn te hebben bij het plassen.
• Er is sprake van koorts (>38,5 °C) of depressiviteit.
• De urine is donkerbruin na een inspanning (vermoeden myoglobinurie).
• Symptomen duren langer dan 24 uur of worden erger.

Wat doet de dierenarts bij de diagnose?

De dierenarts begint met een urineonderzoek: een dipstick geeft in drie minuten uitsluitsel over bloed, eiwit en pH. Microscopie toont of er werkelijk rode bloedcellen aanwezig zijn (hematurie) of myoglobine (myoglobinurie). Bloedwaarden zoals creatinine en ureum brengen de nierfunctie in kaart. Bij vermoeden van stenen of een tumor volgt echografie van blaas en nieren. Gemiddeld duurt het stellen van een diagnose één tot drie dagen bij routineonderzoek; bij complexe gevallen langer. Noteer vooraf alle observaties — kleur, tijdstip, voeding, medicatie — in het paardendossier, zodat je tijdens het consult niets vergeet.

Voeding en management als risicofactor

Voeding speelt een grotere rol dan veel eigenaren denken. Een te hoog calciumgehalte in het rantsoen — door bijvoorbeeld veel luzerne — verhoogt het risico op kristalvorming in de blaas. Onvoldoende wateropname is een bekende trigger voor urolithiasis; paarden drinken bij koud weer soms maar 20-25 liter per dag in plaats van de aanbevolen 30-50 liter. Langdurig gebruik van NSAID's zoals fenylbutazon kan het maagslijmvlies én de nieren beschadigen. Gebruik de agenda in EquiSight om medicatieschema's bij te houden en tijdig te stoppen of afbouwen in overleg met je dierenarts.

• Beperk luzerne tot maximaal 20-25% van het ruwvoerrantsoen bij gevoelige paarden.
• Zorg voor schoon, lauwwarm drinkwater in de winter om opname te stimuleren.
• Noteer NSAID-gebruik altijd in het paardendossier met start- en stopdatum.
• Laat bij ouder wordende paarden (>12 jaar) jaarlijks bloedwaarden controleren.