Liksteen voor paarden: nodig of overbodig?

Waarom paarden zout nodig hebben

Natrium en chloor — de bouwstenen van keukenzout — zijn essentieel voor de vochtbalans, zenuwgeleiding en spierwerking van je paard. Een gemiddeld paard van 500 kg heeft dagelijks zo'n 10 tot 20 gram zout nodig in rust. Bij warm weer of intensieve training kan dat oplopen tot 50 gram of meer, doordat paarden tot 10 liter zweet per uur kunnen produceren. Ruwvoer en krachtvoer leveren maar een fractie van die behoefte. Een vrij beschikbare zoutbron — liksteen of los zout — helpt het paard die aanvulling zelf te reguleren. Dat is meteen het grootste voordeel van een liksteen: het paard bepaalt de dosering.

Soorten likstenen: wat zijn de verschillen?

Niet elke liksteen is hetzelfde. Grofweg zijn er drie varianten op de markt:

• Puur zout (wit): alleen natrium en chloor, geen extra mineralen. Goedkoop en geschikt als je het rantsoen al mineralentechnisch op orde hebt.
• Mineraalliksteen (rood/bruin): bevat naast zout ook sporenelementen zoals koper, zink, mangaan en selenium. Handig als aanvulling op basis hooi zonder analyse.
• Himalayazout: puur steenzout met een roze kleur. Bevat minimale hoeveelheden spoorelementen; de claims zijn marketingmatig groter dan wetenschappelijk onderbouwd.
• Specifieke likstenen (bijv. biotine of magnesium): gericht op een tekort. Gebruik dit alleen als een voederanalyse of dierenarts dat aangeeft.
• Vloeibaar of los zout: goedkope en goed doseerbare alternatief, zo'n 30 gram los keukenzout per dag bijvoeren werkt minstens even goed.

Wanneer is een liksteen écht nodig?

Een liksteen voegt het meest toe als je paard weinig of geen aangevuld krachtvoer krijgt en puur op hooi en gras leeft. Hooi bevat gemiddeld 0,2 tot 0,5 gram natrium per kilogram droogstof — ruim onvoldoende. Paarden die zwaar trainen, in de zomer buiten staan of veel zweten hebben extra behoefte. Let ook op de signalen: een paard dat hout of staldelen likt, geeft aan dat het zout tekortkomt. Leg dan altijd eerst een eenvoudige zoute steen neer voor je naar een complexe mineraalversie grijpt.

Risico's van te veel mineralen bijvoeren

Meer is niet altijd beter. Als je paard al brok of een mineralenpremix krijgt die voldoende koper, zink en selenium bevat, kan een extra mineraalliksteen leiden tot een onbalans. Selenium is hier het meest kritisch: de marge tussen de benodigde hoeveelheid (circa 1 mg per dag voor 500 kg) en de toxische dosis is klein. Chronische overvoeding met selenium uit zowel brok als liksteen kan leverkletsen en hoefproblemen veroorzaken. Registreer wat je paard aan aanvullingen krijgt in het paardendossier van EquiSight, zodat je altijd een duidelijk overzicht hebt.

Praktische tips voor gebruik en opbergen

• Hang de liksteen op circa schouderhoogte zodat het paard er comfortabel bij kan zonder de nek te forceren.
• Bescherm een liksteen buiten tegen regen; nat zout lost snel op en zorgt voor verspilling én modder.
• Vervang een liksteen die rafelig of vuil is; bacteriën kunnen zich ophopen op een beschadigde steen.
• Gebruik per paard een eigen steen bij besmettelijke aandoeningen zoals droes of herpesvirussen.
• Weeg maandelijks hoeveel de steen is gesleten als je de inname wilt bijhouden — een paard dat meer dan 100 gram per dag verbruikt vraagt om een rantsoenchecks.

Liksteen combineren met een voederanalyse

De meest onderbouwde aanpak is een hooianalyse combineren met de gegevens van je krachtvoer. Zo zie je precies welke mineralen tekort schieten of overmatig aanwezig zijn. Veel laboratoria in Nederland analyseren hooi voor rond de 40 tot 70 euro per monster. Met die uitslag kun je via de EquiCoach in EquiSight gerichte vragen stellen over welk type liksteen of supplement het beste aansluit bij het rantsoen van jouw specifieke paard. Dat is een stuk concreter dan blind een mineraalliksteen neerhangen en hopen dat het klopt.