Shivers bij paarden: oorzaak, herkenning en aanpak

Wat gebeurt er precies bij shivers?

Bij shivers raakt de coördinatie tussen zenuwen en spieren in de achterbenen verstoord. Wanneer je paard een achterbeen optilt, trekt het been onwillekeurig omhoog en naar de buik, trillen de spieren en kan het been even in die positie 'hangen' voordat het weer naar beneden zakt. Dit ziet er soms abrupt of krampachtig uit. In ernstigere gevallen treedt het ook op bij het achteruitlopen. De exacte oorzaak is nog niet volledig opgehelderd, maar onderzoekers vermoeden dat het cerebellum — het kleine hersendeel dat beweging coördineert — een rol speelt. Erfelijkheid lijkt ook een factor te zijn.

Herken de vroege signalen

Vroeg ingrijpen maakt een verschil. Let op deze kenmerken:

• Trillend of schokkend achterbeen bij het optillen, zelfs kort
• Het been wordt hoger opgetrokken dan normaal tijdens het optillen
• Moeite met achteruitlopen of weigering om dat te doen
• Spierverlies in de bil- en dijspieren bij gevorderd stadium
• Ongemak of spanning bij de hoefsmid of dierenarts

Hoe stelt de dierenarts de diagnose?

Er bestaat geen eenvoudige bloedtest of beeldvormingstest die shivers direct aantoont. De dierenarts baseert de diagnose op een klinisch onderzoek: het optillen van de achterbenen, het laten achteruitlopen en het beoordelen van het bewegingspatroon. Soms wordt een biopsie van spiervezels genomen om andere spieraandoeningen uit te sluiten. Differentiaaldiagnosen zijn onder meer stringhalt — een vergelijkbare maar andere aandoening — en diverse spierproblemen zoals PSSM (polysaccharide storage myopathy). PSSM en shivers kunnen overigens samen voorkomen, wat het beeld kan vertroebelen. Leg je observaties van thuis vast in het paardendossier van EquiSight, zodat je de dierenarts een compleet beeld kunt geven.

Shivers versus stringhalt: de verschillen

• Stringhalt: het been schiet snel omhoog en terug bij elke stap; shivers: alleen bij bewust optillen
• Stringhalt: vaak plotseling ontstaan, soms na grazen op bepaalde planten; shivers: sluipend begin
• Stringhalt: beide achterbenen kunnen tegelijk aangedaan zijn; shivers: begint meestal aan één kant
• Stringhalt: heeft soms een toxische oorzaak en kan spontaan verbeteren; shivers is chronisch
• Bij twijfel beslist de dierenarts op basis van bewegingsonderzoek en anamnese

Wat kun je zelf doen?

Er is geen genezing voor shivers, maar je kunt de progressie vertragen en het comfort van je paard verbeteren. Voeding speelt een grote rol: een vetrijk, zetmeelarm rantsoen helpt, zeker als PSSM ook aanwezig is. Denk aan een dieet met maximaal 10-12% zetmeel en suiker op droge stof. Regelmatige, lichte beweging is beter dan wisselende belasting. Vermijd lange periodes in de box zonder beweging. Sommige paarden reageren goed op wei-eiwit als voedingssupplement. Werk samen met een voedingsdeskundige en leg alle veranderingen en reacties bij in de EquiSight-agenda, zodat je patronen kunt herkennen over langere tijd.

Rijden en sport: wat is nog mogelijk?

Veel paarden met een vroeg stadium van shivers kunnen gewoon in gebruik blijven, mits je realistisch bent over de verwachtingen. Sportpaarden op hoog niveau zullen vroeg of laat terugschakelen. Op recreatief niveau is rijden in de meeste gevallen goed mogelijk, zolang het paard geen pijn heeft en de bewegingsvrijheid voldoende is. Laat de hoefsmid vaker langskomen — kortere intervallen van 5 tot 6 weken kunnen helpen, omdat lang uitgroeiende hoeven de balans belasten. Bespreek met je dierenarts of fysiotherapeut welke oefeningen bijdragen aan spiermassa en balans zonder overbelasting.