Aderverkalking bij oudere paarden: wat je moet weten

Wat is aderverkalking bij paarden?

Aderverkalking is een proces waarbij de wanden van slagaders dikker en stijver worden door ophoping van calcium, vet en bindweefsel. Bij paarden treft dit vooral de grote slagaders rond het hart, de aorta en de vaten die de darmwand bevoorraden. De aandoening ontwikkelt zich sluipend over jaren en is op jonge leeftijd zelden een probleem. Bij paarden ouder dan 15 jaar ziet de dierenarts bij obducties regelmatig verkalkte vaatwanden — schattingen liggen op 30 tot 50 procent van de oudere paarden. De verminderde elasticiteit van de vaten verhoogt de bloeddruk en maakt het hart harder werken, wat op termijn kan leiden tot hartfalen of plotselinge inwendige bloeding.

Risicofactoren die je kunt beïnvloeden

Sommige factoren staan vast — leeftijd en genetica — maar een aantal risicofactoren zijn goed te sturen via management:

• Overgewicht en een te hoge energieopname, zeker bij paarden met PPID (Cushing)
• Langdurige bewegingsarmoede, bijvoorbeeld door blessures of te kleine paddocks
• Structureel te hoge graanrantsoenen die insulinepieken veroorzaken
• Chronische ontstekingen zoals laminitis of tandproblemen die onbehandeld blijven
• Verhoogde cortisolspiegels door stress of slecht gemanaged Cushing

Symptomen die je vroeg kunt herkennen

Aderverkalking geeft zelden één duidelijk symptoom. Meestal zie je een combinatie van vage klachten die je makkelijk aan veroudering kunt wijten. Let op:

• Snellere vermoeidheid tijdens of na het rijden, zelfs bij lichte inspanning
• Onregelmatige of harde hartslag tijdens auscultatie (boven de 48 slagen per minuut in rust is een signaal)
• Zwelling aan de onderbenen door verminderde veneuze terugvoer
• Kolieksymptomen zonder duidelijke voeroorzaak, mogelijk door slechte darmdoorbloeding
• Bleke of blauwachtige slijmvliezen als teken van circulatieproblemen

Diagnose: wat doet de dierenarts?

Er bestaat geen bloedtest die aderverkalking direct aantoont bij paarden. De dierenarts combineert meerdere onderzoeken: een hartecho (echocardiografie) om de pompfunctie en vaatwanden te beoordelen, een ECG bij aanwijzingen voor ritmestoornissen en bloedonderzoek om onderliggende aandoeningen zoals PPID of insulineresistentie op te sporen. Cholesterol is bij paarden een minder betrouwbare marker dan bij mensen, maar triglyceriden en insulinespiegels vertellen veel over het metabole risicoprofiel. Een vroegtijdige baselinebeoordeling — al vanaf 12 à 14 jaar — geeft je iets om latere metingen mee te vergelijken. Sla die uitslagen op in het paardendossier van EquiSight, zodat je dierenarts de trend over de jaren direct kan inzien.

Behandeling en dagelijks management

Er bestaat geen medicijn dat verkalking omkeert, maar je kunt de progressie vertragen en de kwaliteit van leven hoog houden:

• Regelmatige, aangepaste beweging: 20 tot 30 minuten stapwerk per dag bevordert de doorbloeding zonder het hart te overbelasten
• Ruwvoer-gebaseerd rantsoen met minimaal geraffineerde koolhydraten; laat een voedingsadvies maken bij een erkende paardendiëtist
• Gewichtscontrole: streef naar een conditiescore van 4 à 5 op een schaal van 9
• Medicamenteuze ondersteuning van PPID met pergolide als dat is gediagnosticeerd
• Regelmatige tandcontrole en hoefverzorging om chronische pijnbronnen weg te nemen
• Halfjaarlijs hartcontrole bij paarden ouder dan 18 jaar

EquiSight helpt je trends bijhouden

Aderverkalking vraagt om een langetermijnperspectief. In het paardendossier van EquiSight leg je gewichtsmetingen, conditiescores en uitslagen van bloedonderzoek vast, zodat je zelf de trend volgt zonder elk oud papiertje te hoeven bewaren. Via EquiCoach stel je eenvoudig een vraag als 'Wat moet ik letten op bij een 20-jarig paard met Cushing en hoge triglyceriden?' en je krijgt direct praktische achtergrond. Gebruik de agenda om halfjaarlijkse hartcontroles en voedingsevaluaties in te plannen, zodat er niets tussen de wal en het schip valt.