Ziekte van Lyme bij paarden: herken de symptomen

Hoe raakt een paard besmet met Lyme?

Teken zijn in Nederland actief van maart tot en met november, met een piek in de maanden april–juni en augustus–oktober. Een paard loopt het grootste risico in gebieden met hoog gras, bosranden en heide — denk aan de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug en de Achterhoek. De tekenbeet zelf valt zelden op, omdat teken zich bij paarden vaak vastzetten in de oksel, lies, nek of onder de manen. De bacterie wordt pas overgedragen na 24 tot 48 uur aanhechting, dus regelmatig afzoeken verkleint de kans op besmetting aanzienlijk. Niet elk paard dat gebeten wordt, ontwikkelt klachten: een deel seroconverteert zonder zichtbare ziekte.

Vroege symptomen om op te letten

De eerste tekenen van Lyme bij paarden zijn vaag en komen geleidelijk op. Ze worden daardoor makkelijk afgedaan als 'een slechte dag' of spierpijn na inspanning. Let specifiek op:

• Wisselende of onverklaarbare kreupelheid, vaak aan meerdere ledematen tegelijk
• Verhoogde gevoeligheid bij aanraken van de rug, nek of ledematen
• Verminderde prestaties en snellere vermoeidheid tijdens het rijden
• Ongewone gedragsveranderingen, zoals prikkelbaarheid of teruggetrokkenheid
• Lichte koorts (boven 38,5 °C) en algemene lusteloosheid

Latere en ernstigere klachten

Wanneer Lyme niet wordt behandeld, kunnen de klachten ernstiger worden en meerdere orgaansystemen treffen. In een gevorderd stadium zie je bij paarden soms:

• Duidelijke gewrichtsontsteking met warme, gezwollen gewrichten
• Neurologische verschijnselen: coördinatieproblemen, struikelen of ataxie
• Oogontsteking (uveïtis), herkenbaar aan een troebele of roodgekleurde iris
• Gewichtsverlies ondanks normaal voerverbruik
• Spierverspilling, met name zichtbaar in de bilmusculatuur

Verschil met andere aandoeningen

Lyme wordt ook wel 'de grote imitator' genoemd omdat de symptomen sterk overlappen met andere veelvoorkomende paardenaandoeningen. Kreupelheid en rug-klachten kunnen ook wijzen op hoefbevangenheid, kissing spines of spierschade. Uveïtis komt ook voor zonder Lyme-infectie. Gedragsveranderingen worden soms onterecht toegeschreven aan trainingsfouten of karaktereigenschappen. Precies daarom is het zo waardevol om symptomen structureel bij te houden. In het paardendossier van EquiSight kun je per datum notities toevoegen, zodat de dierenarts een helder beeld krijgt van het verloop over de tijd. Dat versnelt diagnostiek aanzienlijk.

Wanneer schakel je de dierenarts in?

Schakel direct een dierenarts in als je paard twee of meer van de bovenstaande symptomen vertoont, zeker na een actief tekenseizoen of een verblijf in een risicogebied. De dierenarts kan bloed afnemen voor een C6-antilichaamtest of een Western Blot. Houd er rekening mee dat een positieve uitslag alleen aantoont dat het paard blootgesteld is aan de bacterie; in combinatie met klinische klachten wordt pas van een actieve infectie gesproken. Gebruik de agenda in EquiSight om de afspraken te plannen en resultaten te koppelen aan het dossier.

Preventie: zo verklein je het risico

• Zoek je paard dagelijks af op teken, met extra aandacht voor oksel, lies en halsstreek
• Verwijder teken zo snel mogelijk met een tekenhaak — nooit knijpen of draaien
• Gebruik een erkend tekenwerende middel; vraag je dierenarts naar paardvriendelijke opties
• Mijd hoog gras en bosranden tijdens de piekperioden in voor- en najaar
• Registreer tekenbeten en locaties in het EquiSight-paardendossier voor een volledig gezondheidsoverzicht