Veulen afwennen: zo doe je het rustig en goed

Op welke leeftijd wen je af?

De meeste veulens worden afgewend tussen vier en zes maanden oud. Op die leeftijd is het maag-darmstelsel voldoende ontwikkeld om zonder moedermelk rond te komen en heeft het veulen al een goede basis aan ruwvoer en krachtvoer opgebouwd. Eerder afwennen — bijvoorbeeld bij vier maanden — is medisch verantwoord als het veulen goed groeit en al zelfstandig eet, maar levert meer gedragsstress op. Wachten tot zes maanden geeft het veulen meer tijd om te leren van de merrie, maar verlengt ook de belasting van de merrie. Kies het moment op basis van de conditie van beide dieren, niet uitsluitend op kalenderleeftijd.

Tekenen dat het veulen er klaar voor is

• Het veulen eet minimaal 1 kg krachtvoer per dag zelfstandig
• Het drinkt regelmatig zelfstandig water
• Het heeft een gezond gewicht en een glanzende vacht
• Het speelt en beweegt actief met andere veulens of dieren
• Het laat de merrie geregeld zelf uit het zicht gaan zonder direct in paniek te raken

Geleidelijk of abrupt: wat werkt beter?

Onderzoek laat zien dat een stapsgewijze scheiding minder stresshormonen oplevert dan een plotselinge scheiding. Begin met periodes van één à twee uur apart overdag, terwijl veulen en merrie elkaar nog kunnen horen of ruiken. Breid dit de eerste week geleidelijk uit. Sommige stallen kiezen voor scheiding via een stevige hekpaneel waarbij ze tijdelijk naast elkaar staan: ze kunnen contact maken maar niet meer drinken. Dat tussenstation duurt dan drie tot vijf dagen. Volledige scheiding — ook visueel — is de laatste stap. Leg alle fases vast in het paardendossier van EquiSight, zodat je een helder overzicht houdt en niets vergeet.

Voeding rondom het afwennen

Pas de voeding van de merrie twee weken voor de scheiding al aan. Door de krachtvoergift te verlagen, verminder je de melkproductie geleidelijk en verklein je de kans op uierontsteking. Na de scheiding krijgt de merrie drie tot vijf dagen alleen ruwvoer en water. Voor het veulen geldt het omgekeerde: zorg dat het gewend is aan een goed veulenkorrel (circa 500 gram per 100 kg lichaamsgewicht per dag) en onbeperkt goed ruwvoer. Schakel bij twijfel over de hoeveelheden je dierenarts of voedingsadviseur in.

• Verlaag krachtvoer merrie 2 weken voor afwennen
• Geef merrie na scheiding 3-5 dagen alleen ruwvoer
• Controleer dagelijks het uier op verharding of warmte
• Veulen: veulenkorrel aanpassen aan gewicht (weeg wekelijks)
• Zorg dat veulen onbeperkt beschikking heeft over vers water

Stalsituatie en gezelschap regelen

Een veulen dat ineens alleen staat, heeft veel meer stress dan een veulen met een maatje. Zet het veulen bij voorkeur bij een rustige, gezonde metgezel: een ander veulen, een pony of een geit kan al genoeg zijn. Zorg voor een veilige box zonder scherpe randen — een gestrest veulen beweegt veel en springt makkelijk. Zet de merrie niet in de aangrenzende box, maar ook niet zo ver weg dat ze elkaar continu horen en onrustig blijven. Een afstand van twee à drie boxen is een goede richtlijn. Gebruik de agenda in EquiSight om de eerste twee weken dagelijks je observaties bij te houden.

De eerste week: waar let je op?

• Controleer het veulen twee keer per dag op eetlust en drinken
• Let op overmatig draven, schreeuwen of zelfverwonding
• Observeer de stoelgang: te dunne mest kan wijzen op stressbuikpijn
• Controleer de merrie dagelijks op uierproblemen
• Noteer gewicht en gedrag van het veulen wekelijks in het paardendossier
• Maak gebruik van EquiCoach voor een persoonlijk schema op basis van leeftijd en gewicht

Veelgemaakte fouten bij het afwennen

De meest gemaakte fout is afwennen zonder dat het veulen al goed op eigen kracht eet. Een tweede valkuil is de merrie en het veulen abrupt en compleet scheiden zonder overgangsperiode. Ook wordt de merrie te lang op volle rantsoenen gehouden, wat uierproblemen veroorzaakt. Tot slot onderschatten eigenaren hoe lang het duurt: onrust bij merrie en veulen kan twee tot drie weken aanhouden voor het zich stabiliseert. Plan je verwachtingen realistisch in.