Veulen verzorging in de eerste maand: wat je moet weten

De eerste uren: biest en opsta-reflex

Binnen twee uur na de geboorte moet een veulen staan en drinken. De biest — de eerste melk van de merrie — bevat essentiële antistoffen die het veulen beschermen totdat zijn eigen immuunsysteem op gang komt. De darm kan deze antistoffen maar gedurende 12 tot 24 uur opnemen, dus timing is alles. Controleer of het veulen actief drinkt: een gezond veulen drinkt elke 30 tot 60 minuten. Staat het veulen na twee uur nog niet, of drinkt het niet, dan bel je direct de dierenarts. Bewaar bij twijfel bevroren donorbiest in de vriezer — 500 ml per portie is een handige hoeveelheid.

Eerste 24 uur: de basischecklist

In de eerste dag controleer je een aantal zaken snel maar grondig.

• Navelstreng: desinfecteer de navel binnen het eerste uur met jodiumoplossing (10%)
• Meconium: het veulen moet binnen 3 tot 6 uur de eerste zwarte mest lozen — lukt dit niet, dan is een klysma nodig
• Ademhaling en hartslag: normaal is 60 tot 80 slagen per minuut in rust
• Oogleden: controleer op entropion (naar binnen gekruld ooglid), een veelvoorkomend probleem bij pasgeboren veulens
• Gewricht en beenstand: let op doorzakkende kogelgewrichten, dit corrigeert vaak vanzelf maar houd het in de gaten

Week 1 tot 2: routine en sociale ontwikkeling

Na de eerste kritieke uren verschuift de focus naar dagelijkse observatie en gewenning aan mensen. Handel het veulen dagelijks: pak hoeven op, raak oren en mond aan, en leid het kort aan de halster. Hoe jonger het veulen went aan menselijk contact, hoe makkelijker de training later verloopt. Zorg dat het veulen altijd samen met de merrie buiten kan — beweging stimuleert de beenopbouw. De merrie produceert de eerste weken tot 15 liter melk per dag; controleer haar uier dagelijks op warmte of hardheid als signaal van mastitis.

Week 3 tot 4: gezondheidscheck en registratie

Rond dag 21 plant je een eerste officiële dierenartsenbezoek in voor een algemene gezondheidscheck. Dit is ook het moment voor de eerste ontworming met een veulengeschikt product op basis van fenbendazol. Laat tegelijk het bloed controleren op IgG-waarden als je dat in de eerste 24 uur niet hebt gedaan — een waarde onder 4 g/l wijst op onvoldoende biestopname. Vergeet ook de registratie niet: in Nederland moet een veulen uiterlijk op dag 30 aangemeld worden bij de stamboekorganisatie voor het chippen en het paspoort. Leg alle bevindingen vast in het paardendossier van EquiSight, zodat je later alles direct terug kunt vinden.

Voeding: wanneer start je met ruwvoer?

Een veulen begint al vanaf week 2 tot 3 te experimenteren met gras en hooi. Dit is normaal gedrag en onderdeel van de darmrijping. Bied schoon, fijn hooi aan dat ook de merrie krijgt, maar forceer niets. Kunstmelk is alleen nodig als de merrie te weinig produceert of uitgevallen is. Gebruik dan een veulenspecifiek melkpoeder en voer kleine porties: maximaal 1 liter per keer, verdeeld over 6 tot 8 voedingen per dag. Rond week 4 kun je beginnen met een kleine hoeveelheid veulenbrok — maximaal 100 tot 200 gram per dag als aanvulling.

Gebruik EquiSight voor overzicht en herinneringen

Een veulen vraagt de eerste maand veel aandacht en de momenten waarop je moet handelen zijn tijdkritisch. Maak gebruik van de agenda in EquiSight om herinneringen in te stellen voor de naveldesinfectie, de eerste ontworming op dag 21 en de registratiedeadline op dag 30. Sla alle observaties, gewichten en dierenartsuitslagen op in het paardendossier — zo bouw je meteen een volledig dossier op dat je bij eventuele verkoopinformatie of medische vragen altijd bij de hand hebt. EquiCoach helpt je bovendien met specifieke vragen over symptomen of voeradvies op basis van leeftijd en gewicht.